Beroepentest doen: soorten tests en wat ze meten

Wanneer je een beroepentest doet (en waarvoor)

Een beroepentest of beroepskeuzetest beantwoordt vragen als 'Welk beroep past bij mij?' en 'Welke baan past bij mij?'. De Nationale Beroepengids koppelt de test aan meer dan 2500 beroepen. Je krijgt suggesties die aansluiten bij je interesses en vaardigheden.

Je gebruikt zo'n test bij loopbaankeuzes, oriëntatie op een ander vakgebied of een overstap. De Beroepskeuzetest van UWV toont beroepen met veel kans op werk en de bijbehorende opleidingen; nuttig bij een overstap. Randstad vraagt in zijn beroepskeuzetest naar interesses en ambities. Op basis daarvan schetst de test het vakgebied en de beroepen die daarbij passen.

Soorten beroepentests: korte scan, middellange check of uitgebreide keuzetest

De Nationale Beroepengids heeft drie lengtes. De korte beroepentest stelt ongeveer een kwart van alle vragen, geeft een globaal beeld van beroepen die bij je interesses passen en duurt circa 3 tot 5 minuten.

De middellange versie toont ongeveer de helft van de vragen, geeft een redelijke indicatie van interessante beroepen en duurt ongeveer 5 tot 8 minuten.

De lange versie bevat alle vragen, geeft het beste beeld van welke beroepen bij je passen en duurt gemiddeld 10 tot 15 minuten.

Heb je al werkervaring? Bij de Nationale Beroepengids kun je dan de baansuggestietest doen. Die toont actuele vacatures die bij je competenties en persoonlijkheid passen.

Andere tests, zoals die van Randstad, bestaan uit vijftien vragen met telkens vier stellingen. Je vult de stelling in die het beste bij je past.

Basisgegevens over beroepentests in Nederland

Wat ze meten: interesse, ervaring, geld en aanleg

In de reguliere beroepskeuzetest van de Nationale Beroepengids komen vier thema's aan bod. Het gaat om interesse (wat vind je interessant?), ervaring (wat heb je al gedaan qua werk?), poen (hoe zou je je geld willen verdienen?) en aanleg (hoe beoordeel jij jezelf?).

Je krijgt steeds een stelling te zien. Je kiest of deze stelling je aanspreekt of juist niet. Bij de laatste stellingen geef je aan in welke mate ze op jou van toepassing zijn.

Andere beroepentests peilen daarnaast naar interesses en ambities. De beroepskeuzetest van Randstad stelt vragen over je interesses en ambities. Je antwoorden geven een beeld van het vakgebied en de beroepen die daarbij passen.

RIASEC/Holland: persoonlijkheidstypen als basis

Veel beroepskeuzetests zijn gebaseerd op het RIASEC-model van de Amerikaanse psycholoog John Holland. Het model koppelt persoonlijkheidstypen aan beroepskeuzes. Holland ging ervan uit dat mensen hun werk het beste doen als hun baan past bij hun voorkeuren.

De letters RIASEC staan voor zes typen. Realistic (R): praktisch werk, fysiek bezig, bijvoorbeeld buitenlucht of achter een machine. Voorbeelden: monteur, elektricien, loodgieter, chirurg en politieagent.

Intellectual (I): analyseren en leren, observeren en onderzoeken. Voorbeelden: wetenschapper, onderzoeker, programmeur, arts en ingenieur.

Artistic (A): creatief en expressief, werken in een kunstzinnige, inspirerende omgeving. Voorbeelden: kunstenaar, acteur, schrijver, grafisch ontwerper en architect.

Social (S): behulpzaam en veel met andere mensen omgaan. Voorbeelden: leraar, verpleegkundige, maatschappelijk werker, coach en verzorgende.

Enterprising (E, of O van ondernemend): initiatief nemen, risico durven nemen en anderen overtuigen. Voorbeelden: ondernemer, manager, verkoper, advocaat en journalist.

Conventional (C): nauwkeurig, houden van structuur en een systematische aanpak. Voorbeelden: accountant, administrateur, bankmedewerker, bibliothecaris en notaris.

Uit een RIASEC-test rolt jouw Holland Code: de combinatie van twee of drie van deze letters, bijvoorbeeld 'SIA', 'ERC' of 'IR'. Die code helpt om beroepen te vinden die bij jouw persoonlijkheidskenmerken passen.

RIASEC-persoonlijkheidstypen: kenmerken en voorbeelden

Wat je terugkrijgt: beroepen, opleidingen en persoonstypering

Na de beroepskeuzetest van de Nationale Beroepengids verschijnt een lijst met suggesties. Die bevat beroepen voor verschillende opleidingsniveaus en uit allerlei interessegebieden.

De beroepen zijn geselecteerd op eigenschappen. Je kunt andere eigenschappen aanvinken of uitvinken om andere beroepen te zien.

De middellange en uitgebreide versies geven ook een goed beeld van jouw eigenschappen die passen bij je antwoorden.

De beroepskeuzetest van Randstad laat zien welk vakgebied het beste bij je matcht. De test geeft voorbeelden van opleidingen in dat vakgebied.

De Beroepskeuzetest van UWV toont beroepen met veel kans op werk en de bijbehorende opleidingen.

Sommige tests, zoals die van Testcentrum Groei, geven direct 10 passende beroepen, je persoonstypering en sectorvoorkeur, zonder registratie. De baansuggestietest van de Nationale Beroepengids toont actuele vacatures die bij je competenties en persoonlijkheid passen.

Hoe je een bruikbare test kiest

Kijk of je gratis en zonder registratie kunt starten. De Nationale Beroepengids noemt zijn beroepskeuzetest gratis; bij Randstad heb je géén Mijn Randstad-account nodig; Testcentrum Groei zegt geen registratie te vereisen.

Kies de lengte die past bij je vraag. Voor een eerste verkenning is een korte test van 3 tot 5 minuten genoeg voor een globaal beeld. Wil je een redelijke indicatie, dan past de middellange versie van 5 tot 8 minuten. Zoek je het beste beeld, dan is de lange versie van 10 tot 15 minuten passend.

Let op of de uitslag laat zien waarom beroepen bij je passen. De Nationale Beroepengids toont de eigenschappen waarop de beroepen zijn geselecteerd en laat je die desgewenst aanpassen. De middellange en uitgebreide tests geven ook een beeld van jouw eigenschappen die passen bij je antwoorden.

Realiseer je dat een globale test een eerste indicatie is, geen eindadvies. De korte versie geeft slechts een globaal beeld; de lange versie geeft het beste beeld. Gebruik de uitslag als startpunt voor verdere oriëntatie.

Voordelen en beperkingen van beroepentests

Zo haal je meer uit de uitslag

Denk niet te lang na over je antwoorden. Bij iedere beroepskeuzetest geldt volgens de Nationale Beroepengids dat niet te lang nadenken meestal het beste resultaat geeft. Ga op je eerste ingeving af.

Streep verrassende beroepen niet direct weg. De Nationale Beroepengids ziet in resultaten soms beroepen als Paparazzo of Medewerker Hondenuitlaatservice. Het gaat erom dat er elementen in het beroep zijn die jou aanspreken of bij je interesses aansluiten. Kijk dus welke taken, omgeving of thema's je aantrekken.

Combineer de uitslag met je eigen ervaring. Een persoonlijke SWOT-analyse helpt daarbij. Volgens Randstad breng je zo je sterktes, zwaktes, kansen en valkuilen of bedreigingen in kaart, bijvoorbeeld in een persoonlijk ontwikkelingsplan (POP), bij je voorbereiding op solliciteren of bij het opmaken van je doelen.

Vul de SWOT gericht in. Sterktes: waar ben je goed in op je werk en waarmee onderscheid je je? Zwaktes: waar ben je minder goed in en wat wil je verbeteren?

Kansen: zijn er nieuwe soorten banen in je vakgebied, ontwikkelt je beroep zich in een bepaalde regio meer, naar welk onderdeel van je beroep is veel vraag, en kun je nieuwe technologieën of maatschappelijke veranderingen benutten?

Bedreigingen: wat staat je mogelijk in de weg, zoals concurrerende collega's, veroudering van je kennis, toenemende concurrentie van andere bedrijven of een economische recessie. Zorg voor een duidelijke vraag voordat je begint.

Tips om meer uit je beroepentestuitslag te halen