Arbeidsmarktprognoses lezen: cijfers van CBS en UWV gebruiken

Lees eerst de bron en peildatum

Kijk eerst naar de bron: CBS of UWV. Bepaal ook het type publicatie: jaarpublicatie, maandbericht of prognose.

De CBS-publicatie De arbeidsmarkt in cijfers 2024 verscheen op 29 april 2025. Die gebruikt de jaarcijfers van 2024, op basis van gegevens die begin april 2025 beschikbaar waren.

De UWV-prognose die tot 2027 kijkt, is gepubliceerd op 3 juni 2025. Een dashboard kan een kwartaal later al andere cijfers tonen.

CBS en UWV meten verschillend

Het maandelijkse gezamenlijke persbericht bevat twee verschillende cijfers: de werkloze beroepsbevolking van CBS en de WW-uitkeringen van UWV.

CBS meet volgens de richtlijnen van de International Labour Organization (ILO): alle personen van 15-74 jaar zonder betaald werk, die actief op zoek zijn naar werk en daarvoor beschikbaar zijn.

UWV telt het aantal WW-uitkeringen. Dat zijn niet dezelfde mensen: iemand zonder WW-uitkering kan volgens de ILO-definitie werkloos zijn, en andersom.

CBS vs. UWV: verschillende manieren van meten

Seizoenscorrectie en drie-maandsgemiddelde

Voor de kortetermijnontwikkeling gebruikt CBS cijfers die zijn gecorrigeerd voor seizoeninvloeden.

Die correctie haalt patronen eruit die zich ieder jaar herhalen. Het niet-gecorrigeerde aantal werklozen stijgt gewoonlijk in de eerste maanden van het jaar (aflopende contracten, slecht weer), stijgt ook in juli en daalt in augustus weer, vooral onder jongeren.

Het patroon is niet elk jaar precies gelijk; afwijkingen van het standaardpatroon blijven zichtbaar. Voor jaar-op-jaarmutaties gebruikt CBS juist niet-gecorrigeerde cijfers.

Omdat de Enquête Beroepsbevolking een steekproef is met een onnauwkeurigheidsmarge, bevat het persbericht ook de gemiddelde maandmutatie over de afgelopen drie maanden.

Kijk bij kortetermijnvragen dus naar de seizoengecorrigeerde reeks en het drie-maandsgemiddelde. Kijk bij jaar-op-jaarvergelijkingen naar de niet-gecorrigeerde cijfers.

Steekproefmarge en methodebreuken

De cijfers over de werkloze en werkzame beroepsbevolking komen uit de Enquête Beroepsbevolking, een steekproefonderzoek waaraan maandelijks bijna 20 duizend mensen meedoen.

De uitkomsten hebben een onnauwkeurigheidsmarge; beoordeel de ontwikkeling daarom over een wat langere periode.

Er is ook een methodebreuk: door een nieuwe EU-verordening meet CBS vanaf januari 2022 volgens een nieuwe methode. Die brengt meer werklozen én meer werkenden in beeld, en het verschil tussen werklozen en WW-uitkeringen is toegenomen.

In december 2021 was het werkloosheidspercentage volgens de nieuwe systematiek 3,8; volgens de oude methode zou dat 2,8 zijn geweest.

Om een lange reeks zonder onderbreking te kunnen weergeven, zijn de cijfers vanaf 2003 herberekend.

Controleer bij een reeks over meerdere jaren of je de herberekende cijfers gebruikt en niet cijfers van vóór de methodebreuk.

Belangrijkste ontwikkelingen in de arbeidsmarkt (2021–2027)

Krapte: vacatures per werkloze

CBS drukt krapte uit als het aantal vacatures per 100 werklozen.

In het tweede kwartaal van 2026 daalde het aantal vacatures met 3 duizend en nam het aantal werklozen af met 17 duizend; voor elke 100 werklozen waren er toen 95 vacatures. Het aantal banen daalde met 8 duizend.

Het gemiddeld aantal vacatures nam in 2024 af met 20 duizend (na een afname van 21 duizend in 2023), terwijl de werkloze beroepsbevolking met 13 duizend steeg.

Een laag werkloosheidspercentage alleen zegt dus niet alles: kijk ook naar het aantal vacatures per werkloze en naar de mutaties in vacatures, werklozen en banen.

Arbeidsmarkt in cijfers 2024 als ijkpunt

De CBS-publicatie De arbeidsmarkt in cijfers 2024 (29 april 2025) laat zien dat 2024 in veel opzichten op 2023 leek: de werkgelegenheid nam toe, het aantal openstaande vacatures liep iets terug en er waren iets meer mensen werkloos.

Toch bleef de arbeidsmarkt krap; voor het derde jaar op rij waren er meer openstaande vacatures dan werklozen.

De krapte en vooral de hoge inflatie leidden in 2023 en 2024 tot forse loonstijgingen.

Over de afgelopen vier jaar liep de loonontwikkeling desondanks nog iets achter bij de inflatie.

UWV-prognose: banen, sectoren en regio's

UWV verwacht in zijn arbeidsmarktprognose van 3 juni 2025 dat het aantal banen tussen 2024 en 2027 met 130.000 groeit (+1,1%). De sterkste groei zit in informatie en communicatie (ICT), specialistische zakelijke dienstverlening en zorg en welzijn.

ICT groeit door digitalisering, al neemt de krapte voor ICT'ers af. De specialistische zakelijke dienstverlening groeit ondanks dat AI routinematige taken vervangt; denk aan organisatieadvies- en ingenieursbureaus, accountants, consultants en juridische dienstverleners.

Zorg en welzijn groeit door vergrijzing, vooral in verpleging, verzorging en thuiszorg. In de landbouw en uitzendsector zet de daling tot 2027 voort.

De landbouw kampt met onzekere wet- en regelgeving en hoge grondprijzen; stoppende agrariërs vinden moeilijk een opvolger, mede door de kosten van bedrijfsovername. De uitzendsector krimpt doordat werknemers vaker een direct dienstverband krijgen en strengere wet- en regelgeving uitzendcontracten duurder maakt.

Regionaal groeit het aantal banen in de meeste regio's met minder dan 2%. De grootste groei is in Zuidoost-Brabant, Groot Amsterdam, FoodValley en Midden-Utrecht; een lichte afname in Noord-Limburg, Midden-Limburg, Zuid-Limburg, Achterhoek, Zeeland en Drenthe.

Door handhaving op schijnzelfstandigheid sinds eind 2024 zijn veel zzp'ers gestopt en nam het aantal werknemers toe; vanaf 2026 legt de Belastingdienst boetes op, wat een verdere verschuiving naar werknemersbanen kan geven. De grootste verschuivingen van zelfstandigen- naar werknemersbanen zitten in de bouw, landbouw en zorg.

In alle regio's nemen zelfstandigenbanen af; werknemersbanen dalen alleen in Zuid-Limburg.

Ondanks de bescheiden banengroei blijven er veel vacatures ontstaan, bijvoorbeeld doordat medewerkers met pensioen gaan of van baan veranderen. De krapte lijkt over een historisch hoogtepunt heen, maar voor werkgevers blijft het moeilijk om personeel te vinden.

UWV adviseert werkgevers in te zetten op anders werven, behoud van personeel en werk anders organiseren. UWV geeft aan dat de verwachting mogelijk niet wordt gehaald.

Sectoren met sterkste banengroei (2024–2027) volgens UWV-prognose

Praktische leescheck en actie

Gebruik voor je leescheck StatLine voor de onderliggende reeksen. Denk aan vacatures seizoengecorrigeerd en werkloze beroepsbevolking seizoengecorrigeerd.

Gebruik ook de CBS-dashboards over spanning op de arbeidsmarkt en de UWV-dashboards met kerncijfers per thema.

Op werk.nl/arbeidsmarktinformatie vind je prognoses en trends, waaronder ontwikkelingen in het aantal WW-uitkeringen en spanning op de arbeidsmarkt.

Loop daarna na: (1) welke bron en publicatiedatum; (2) welke cijferperiode en definitie (ILO-werkloosheid versus WW-uitkeringen).

Controleer ook (3) of er seizoenscorrectie is gebruikt en of die bij de vraag past (kortetermijn of jaar-op-jaar); (4) of er een steekproefmarge of methodebreuk is (vanaf 2022, herberekend vanaf 2003).

Kijk tot slot naar (5) welke horizon en aannames bij een prognose horen; (6) hoe onzeker de uitkomst is.

Praktische leescheck voor arbeidsmarktprognoses